MATEMATİĞİN İZİNDE BİR YOLCULUK: ORHANGAZİ’DE BİLİMİN KAPISINI ARALADIK!

Bir Öğretmenin hayalinden doğan Matematik Müzesi, Atatürk’ün bilim ve eğitim anlayışını yeniden düşünmemize vesile oldu.

Bir Müzeye giriyorsunuz. Karşınızda yalnızca sayılar, formüller ve geometrik şekiller yok. Matematiğin binlerce yıllık serüveni, insanlığın keşifleri, zekâ oyunları, deney düzenekleri ve düşünmeye davet eden sorular var. Burada Matematik ezberlenmiyor; keşfediliyor.

Atatürkçü Düşünce Derneği Orhangazi Şubesi olarak Orhangazi Matematik Müzesi’ne gerçekleştirdiğimiz ziyarette, bilimin ve matematiğin bu etkileyici dünyasını yakından tanıma fırsatı bulduk.

Ziyarete Atatürkçü Düşünce Derneği Orhangazi Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı İsmail Saidoğlu ve üyeleri ile Özel Orhan Öcalgiray Yabancı Dil Kursu Müdürü Coşkun Öztürk katıldı.

Müzenin kurucusu ve Proje Koordinatörü Matematik Öğretmeni Ersin Öztürk’ün ev sahipliğinde gerçekleşen ziyarette, Müzenin kuruluş hikâyesini, hazırlık sürecini ve eğitim anlayışını dinledik. Sergilenen materyalleri inceleyerek matematiğin farklı alanlarının nasıl somutlaştırıldığını gördük.

Daha ilk andan itibaren insanın aklına şu soru geliyor:

Acaba Matematik, yıllarca bize anlatıldığından çok daha eğlenceli ve keşfedilmeye değer bir dünya mı?

Müzede bu sorunun cevabını buluyorsunuz.

BİR ÖĞRETMENİN HAYALİ, ORHANGAZİ’NİN BİLİM KAZANIMI

Orhangazi Matematik Müzesi’nin hikâyesi, Matematik Öğretmeni Ersin Öztürk’ün öğrencilerine matematiği farklı bir yöntemle anlatma arayışıyla başladı.

2021 yılında geliştirdiği müze fikrini hayata geçirmek için araştırmalar yapan Öztürk, Aydın’daki Tales Matematik Müzesi’nden de ilham aldı. Dört yılı aşkın hazırlık sürecinde yaklaşık 60 materyal üzerinde çalışarak projenin temelini oluşturdu.

Bugün Müzenin Millî Eğitim Bakanlığının Okul Dışı Öğrenme portalında yer alan tanıtımında 180 farklı başlık, 100’ün üzerinde özel materyal ve 65 matematik tarihi posteri bulunuyor.

Usturlaplar, rubu tahtaları, eski hesap makineleri, tarihî matematik kitapları, geometrik düzenekler, zekâ soruları ve elektronik uygulamalar ziyaretçileri matematiğin farklı dönemleriyle buluşturuyor.

73 farklı çözümü bulunan bir geometri sorusu ve Pisagor bağıntısının 64 farklı çözümünü içeren çalışmalar da müzenin dikkat çekici içerikleri arasında.

Bütün bunlar, Matematiğin yalnızca doğru cevaba ulaşmaktan ibaret olmadığını; farklı düşünme yolları ve çözüm yöntemleri geliştirmek anlamına geldiğini gösteriyor.

Bir Eğitimcinin yıllar süren emeğiyle ortaya çıkan bu çalışma, bugün Orhangazi’nin önemli bilim ve eğitim kazanımlarından biri hâline gelmiş durumda.

Üstelik müze, Millî Eğitim Bakanlığının Okul Dışı Öğrenme Ortamları arasına da alınarak öğrenciler için eğitim sürecinin bir parçası hâline geldi.

ATATÜRK VE MATEMATİK: BİLİMİN DİLİNİ TOPLUMLA BULUŞTURMAK

Müzeyi gezerken aklımıza Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün bilime, matematiğe ve eğitime verdiği önem geliyor.

Atatürk’ün şu sözleri, ziyaretimizin düşünsel çerçevesini de ortaya koyuyor:

“Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.”

Atatürk bu sözü 22 Eylül 1924’te Samsun’da öğretmenlerle gerçekleştirdiği buluşmada dile getirmişti. Bu ifade, Cumhuriyet’in eğitim ve bilim anlayışının temel ilkelerinden biriydi.

Atatürk için bilim, yalnızca okullarda öğretilen bilgiler bütünü değildi. Toplumun gelişmesinin, çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmasının ve geleceğini güvence altına almasının temeliydi.

Matematiğe verdiği önem ise düşüncelerinin ötesinde, bizzat gerçekleştirdiği çalışmalarla da tarihe geçti.

1937: Atatürk’ün Geometri kitabı

Atatürk, 1936-1937 yıllarının kış aylarında Dolmabahçe Sarayı’nda Geometri kitabını hazırladı. 1937 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 44 sayfalık eser, matematik ve geometri öğretiminde kullanılan anlaşılması güç terimlerin Türkçeleştirilmesi açısından önemli bir dönüm noktası oldu.

Arapça ve Farsça kökenli terimlerin yerine öğrencilerin kolayca anlayabileceği Türkçe kavramların kullanılmasını amaçladı.

Zaviye yerine açı, müselles yerine üçgen, dılı yerine kenar gibi bugün eğitim hayatımızda kullandığımız terimlerin yerleşmesine öncülük etti.

Atatürk’ün bu çalışması yalnızca matematik öğretimini kolaylaştırmakla kalmadı; Türkçenin bilim dili olarak gelişmesine de önemli katkı sağladı.

Sivas Lisesi’nde tahtaya geçen Atatürk

Atatürk’ün matematiğe ilgisinin en çarpıcı örneklerinden biri 13 Kasım 1937’de yaşandı.

Sivas Lisesi’ni ziyaretinde bir geometri dersine girdi. Öğrencilerin eski terimleri anlamakta zorlandığını görünce tebeşiri eline alarak tahtaya geçti. Geometri konularını Türkçe terimlerle anlattı ve Pisagor teoremini açıkladı.

Bu olay, Atatürk’ün eğitimde gerçekleştirmek istediği değişimi yalnızca söylemde bırakmadığını; bizzat uyguladığını gösteren tarihî bir örnektir.

Bugün Orhangazi Matematik Müzesi’nde karşılaştığımız deneyerek, sorgulayarak ve keşfederek öğrenme yaklaşımı da Atatürk’ün bilimsel eğitim anlayışının neden hâlâ güncel olduğunu hatırlatıyor.

Çünkü bilimsel düşünce ezberle değil, akılla gelişir.

ORHANGAZİ’DEN DÜNYAYA AÇILAN BİR BİLİM PENCERESİ

Matematiği toplumla buluşturan müzeler dünyanın farklı ülkelerinde önemli eğitim merkezlerine dönüşmüş durumda.

Almanya’daki Mathematikum, ABD’deki MoMath, İspanya’daki Katalonya Matematik Müzesi ve Fransa’daki Maison Poincaré, matematiği deneyim temelli sergiler, uygulamalar ve eğitim programlarıyla anlatıyor.

Bu merkezlerin ortak noktası, ziyaretçiyi yalnızca izleyici olarak görmemeleri. Matematiği dokunarak, deneyerek, düşünerek ve keşfederek öğrenmeyi esas almaları.

Orhangazi Matematik Müzesi’nin de bu uluslararası eğitim anlayışıyla buluşabilecek önemli bir potansiyeli bulunuyor.

Nitekim Ekim 2026’da Ukrayna’dan gelen matematik akademisyenlerinin müzeyi ziyaret ederek yaklaşık altı saat incelemelerde bulunması, bu çalışmanın uluslararası bilim çevrelerinin de ilgisini çekmeye başladığını gösteriyor.

Orhangazi’de ortaya çıkan bu değerin ulusal ve uluslararası eğitim iş birlikleriyle daha da geliştirilmesini önemsiyoruz.

EMEĞE TEŞEKKÜR, ORTAK DEĞERE SAHİP ÇIKMAK

Öncelikle bu değerli projenin hayata geçirilmesinde emeği bulunan müzenin kurucusu Ersin Öztürk’e, proje ortakları Bursa Uludağ Üniversitesi’ne, Orhangazi Belediyesi’ne ve Orhangazi İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü’ne; ayrıca destek sunan bütün Kurum ve Kişilere teşekkür ediyoruz.

Bir Öğretmenin yıllara yayılan emeğinin, kurumlar arası iş birliğiyle Orhangazi’ye kazandırılmasını son derece kıymetli buluyoruz.

Ancak ziyaretimizden ayrılırken aklımızda önemli bir düşünce daha vardı:

Bu değerli müze çok daha fazla insana ulaşamaz mı?

YEREL YÖNETİCİLERE ÇAĞRIMIZ: MATEMATİK MÜZESİ ŞEHİR MERKEZİNDE DE DAHA FAZLA İNSANLA BULUŞMALI!

Orhangazi Matematik Müzesi’nin mevcut Üniversite kampüsündeki faaliyetlerinin korunarak geliştirilmesini önemsiyoruz.

Bununla birlikte, böylesine değerli bir eğitim ve bilim projesinin yalnızca mevcut ziyaretçi kitlesiyle sınırlı kalmaması gerektiğine inanıyoruz.

Bu nedenle yerel yöneticilerimize, Orhangazi Belediyemize, Kaymakamlığımıza, Bursa Uludağ Üniversitemize ve ilgili kamu kurumlarına çağrıda bulunuyoruz:

Orhangazi Matematik Müzesi’nin şehir merkezinde de daha fazla öğrenciye, aileye ve toplumun bütün kesimlerine ulaşmasını sağlayacak uygun bir kamu binası veya mekân tahsis edilmesi için ortak bir çalışma başlatılmalıdır.

Amacımız mevcut müzenin faaliyetlerini başka bir yere taşımak değil; üniversite kampüsündeki yapıyı koruyarak şehir merkezinde tamamlayıcı ve erişilebilir bir bilim ve eğitim alanı oluşturmaktır.

Düşünün…

Bir öğrenci okulundan çıktıktan sonra ailesiyle birlikte müzeyi ziyaret edebilsin. Öğretmenler öğrencilerini kolaylıkla bu bilim ortamına getirebilsin. Çocuklar matematiği yalnızca sınavlarda karşılarına çıkan bir ders olarak değil, eğlenceli ve keşfedilebilir bir dünya olarak tanısın.

Şehir merkezinde oluşturulacak böyle bir alan; öğrenci atölyelerine, bilim buluşmalarına, matematik etkinliklerine, eğitim seminerlerine ve özel sergilere ev sahipliği yapabilir.

Dünyanın gelişmiş matematik müzelerinde olduğu gibi Orhangazi’de de bilimin toplumun günlük yaşamının bir parçası hâline gelmesini istiyoruz.

Bilim belirli mekânların ve sınırlı çevrelerin içinde kalmamalı; toplumun her kesimiyle buluşmalıdır.

Orhangazi’nin yalnızca zeytini, sanayisi, gölü ve tarımsal üretimiyle değil; bilime, eğitime ve kültüre verdiği değerle de anılmasını istiyoruz.

Bu müze bir kişinin değil, Orhangazi’nin ortak değeridir.

Bir öğretmenin hayaliyle başlayan bu yolculuk, bütün kentin sahiplenmesiyle çok daha büyük bir bilim ve eğitim projesine dönüşebilir.

CUMHURİYET’İN GELECEĞİ BİLİMLE YÜKSELECEK

Atatürkçü Düşünce Derneği Orhangazi Şubesi olarak laik, bilimsel ve çağdaş eğitimi savunmaya; aklın ve bilimin rehberliğinde yetişen nesillerin yanında olmaya devam edeceğiz.

Orhangazi Matematik Müzesi ziyaretimiz bize bir kez daha gösterdi ki bilimsel düşüncenin gelişmesi için merak eden, araştıran, deneyen ve üreten insanlara ihtiyacımız var.

Bir öğretmenin emeğiyle başlayan bu değerli çalışmanın daha fazla çocuğa ulaşması, Orhangazi’nin ortak sorumluluğudur.

“Hayatta en hakiki mürşit ilimdir, fendir.”

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün bu sözünü yalnızca hatırlamakla yetinmeyelim; eğitimde, bilimde ve kent yaşamında hayata geçirelim.

Atatürk’ün gösterdiği çağdaş uygarlık hedefi, aklın ve bilimin ışığında yetişen nesillerle geleceğe taşınacaktır.

İsmail Saidoğlu
ATATÜRKÇÜ DÜŞÜNCE DERNEĞİ
ORHANGAZİ ŞUBESİ
Yönetim Kurulu Başkanı